Sogndalspraten med Torgeir Strypet

Først: kven Torgeir er

68 år, oppvaksen på Kaupanger, busett i Sogndal. Gift, to barn, fem barneborn. IT-ingeniør av utdanning og 45 år i IT-bransjen, dei fleste av dei som leiar, mellom anna i IBM og EVRY. Dei siste ti åra i Digitaliseringsdirektoratet på Leikanger.

Fotballen har gått parallelt heile vegen. Aktiv i Kaupanger, Sogndal og Fjøra. Med i troppen i 1976, mest på benken, men med på cupfinalen på Ullevål. Styreleiar i Fjøra, leiar for fotballgruppa på Kaupanger i 10–15 år, styremedlem i Årdal FK, med på å etablere Sogndal FK Damer. Trenar på ulike nivå, mellom anna for damelaget på Kaupanger.

Det er femti år med styrerom og benk. Difor hadde me lyst å høyre kva han meiner om det som skjer no.

Askeladden byter plass

Sogndal fotball har lenge vore - og er framleis - askeladden i norsk fotball: den vesle klubben som hevdar seg mot dei store. Torgeir peikar på at askeladden ikkje lenger berre er liten, i Sogn er askeladden storebror. I forholdet mellom Sogndal og Kaupanger er Sogndal den store naboen som det alltid er gjevt å slå.

No er det damelaget som ber askeladdrolla. Og då blir spørsmålet kven som skal lære av kven. Torgeir snur det begge vegar. Sogndal FK Damer kan lære av måten Sogndal har bygd eit stabilt lag i toppfotballen på: talentutvikling over tid, eit lokalsamfunn som gjer det enkelt for dei som er gode nok. Sogndal kan lære av korleis den nye klubben arbeider for å skape interesse frå null, med sosiale medium, open dialog og folk tett på.

Damefotballen startar med mindre merksemd enn herrefotballen. Det tvingar fram ein arbeidsmåte som herresida godt kan sjå nærare på.

Ein ny klubb var einaste vegen vidare

Kaupanger etablerte seg sterkt på damesida på 80-talet. Rivaliseringa med Sogndal var reell, og for ein Kaupanger-trenar var det alltid ekstra godt å slå Sogndal. Torgeir kallar den konkurransen positiv. Den heldt begge miljøa i gang.

Så kom spørsmålet om å slå saman. Torgeir var ikkje sentral i prosessen og var usikker i starten. Anlegget og kompetansen på campus gjorde svaret tydeleg: ein ny klubb med base på Fosshaugane. Sett i etterkant meiner han det var nødvendig. Utan det steget hadde dei ikkje hatt sjanse til å kjempe om opprykk frå 1. divisjon.

Konkurransen mellom to nabobygder var sunn heilt til den kosta meir enn den gav. Då måtte nokon vere villige til å gje frå seg noko eige.

Jentefotballen er ikkje i mål

Torgeir er tydeleg på at det står att arbeid. I Sogn er det mange gode jentelag, og samspelet med Sogndal FK Damer fungerer. Men eit akademi som fangar opp jentene på same måte som gutane, er ikkje på plass.

Han seier det utan skarpe kantar, men han seier det: jentene er gode nok, mulegheitene er ikkje heilt dei same.

Leiarane avgjer kvar arbeidsplassane hamnar

Ti år i Digitaliseringsdirektoratet gav Torgeir eit anna utsiktspunkt. Skal du byggje ei kompetanseverksemd, må du få tak i dei rette folka, og då må du ha noko meir enn verksemda å tilby. Høgskulen, gründermiljøet, nærmiljøet og fjellet vart brukt aktivt i rekrutteringa. Dei gjekk mot bestemte nisjar og henta folk som ville ha både jobben og staden.

Så kjem den viktigaste analysen hans, og den handlar om dei neste tjue åra. Offentleg sektor blir omorganisert med jamne mellomrom: fylkeskommunen, statsforvaltaren, NAV. Kvar gong blir det avgjort på nytt om funksjonar skal liggje i Sogndal, på Leikanger, i Bergen eller i Trondheim. Det er dei som sit i leiarposisjonar når avgjerda blir teken, som er med og styrer utfallet.

Difor meiner han at regionen sin viktigaste jobb er å rekruttere og dyrke fram unge leiarar. Ikkje som festtale, men bevisst og systematisk, i samspel med dei rutinerte. Han gjorde det sjølv i IBM og EVRY, der dei erfarne vart mentorar for dei unge.

Rådet til unge med ambisjonar er kort: søk dialog med leiarar som er i ein annan fase, bygg eit nettverk utanfor di eiga verksemd, og tør å tenkje nytt.

«Du må alltid tore å tenkje nytt, uansett kva fase du er i.»

Årsmøtet han trekte seg frå

Årsmøtet i Sogndal fotball fekk mykje omtale. Torgeir var ein av tre som stilte til styreverv, med eit ultimatum om at dei måtte kome inn fleire enn éin. Han trekte kandidaturet sitt før siste avstemminga.

Han er forsiktig når han snakkar om det, men han legg ikkje skjul på kva han tenkte: det å bli møtt med ein konstruert forsvarstale vart opplevd som starten på ein nedtur. Han er open for at han sjølv kan ha trakka feil undervegs.

Det dei ville, var enkelt nok. Opne opp klubben. Ein fotballklubb er ein medlemsorganisasjon, og då må medlemmene få vere ein aktiv del. Klubben må fortelje korleis den tenkjer, ta imot innspel og tole kritikk. Og den må hente inn folk frå utsida, folk som har trekt seg tilbake eller som aldri har vore innanfor, med andre impulsar med seg.

Håpet hans for neste årsmøte er like enkelt: ingen kampvoteringar, ei valnemnd som gjer jobben sin, og eit styre som har tillit også utanfor den indre kjernen. Klubben står midt i ein kamp for å berge plassen, med spelarar selde av økonomiske grunnar. Kortsiktige løysingar må til, samtidig som ein ny organisasjon skal byggjast.

Torgeir trur oppsida er stor. Innerst inne vil alle det same med Sogndal fotball.

Stoltheit kan ikkje vedtakast

Kaupanger har bygd idrettspark og er i gang med golfanlegg. Folk der har vore flinke til å gjere ting på eiga hand. Det er den same mekanismen Torgeir peikar på kvar gong: du blir stolt av det du har fått til saman med andre.

Då Sogndal FK Damer vart etablert, brukte dei mykje tid på verdigrunnlaget. Men verdiane kom ikkje først.

«Du kan ikkje bestemme deg for at du skal bli stolt. Du må få til noko.»

Og det er aldri enkeltpersonar som får det til. Det er eit lag. I Digitaliseringsdirektoratet kom folk frå heile landet og frå mange land, og miljøet vart spennande å vere i av grunnar som låg utanfor faget. Difor er også rekruttering den viktigaste jobben ein leiar gjer.

«Det beste du kan gjere som leiar, er å hente inn folk som kan meir enn deg sjølv.»

La ungane drive med fleire ting

Breiddeidretten er meir enn fotball, og Torgeir er oppteken av at idrettane i Sogndal må spele saman. Han har familie i Årdal med to små gutar, og ser korleis dei får til det der: fotballspelarane brukar mykje tid på andre idrettar, og ungane prøver alt frå dei er fem-seks år.

Dei blir meir robuste av det, og dei spesialiserer seg seinare. Det bør vere naturleg å stå over ei fotballtrening for å vere med på handball. Du blir ikkje ein dårlegare fotballspelar av det.

Turnhallen som kjem no, er eit godt døme på det same: fleire idrettar, fleire som finn noko dei trivst med. Det handlar om oppvekst, ikkje berre om resultat.

Dette tek me med oss

1. Slepp nye folk til før du må. Det som er tungt no, blir tyngre om to år. Kven har me ikkje spurt?
2. Konkurranse er sunt heilt til den kostar meir enn den gjev. Kaupanger og Sogndal dreiv kvarandre framover i årevis, og så var det på tide å byggje noko saman. Kvar står me i den kurva?
3. Eit styre må tole innsyn. Medlemmene skal vite korleis dei som styrer, tenkjer. Fortel me det, eller ventar me på årsmøtet?
4. Dyrk fram unge leiarar no. Neste omorganisering blir avgjort av dei som då sit i posisjon. Har me nokon som er klare?
5. Hent inn folk som kan meir enn deg sjølv. Det er undervurdert, og det er heile jobben til ein leiar.
6. Stoltheit kjem etter resultatet. Verdiar på veggen åleine gjer ingen stolte. Kva skal me faktisk få til i lag?
7. La ungane halde på med fleire idrettar. Respekt mellom idrettslaga kostar lite og gjev ein betre oppvekst.